Herboren leven

Born again: 'herboren', zo noemen zich de Amerikaanse christenen die zich opnieuw laten dopen als ze er oud genoeg voor zijn. Ze gaan dan als herboren mensen door het leven. Volwaardig christen. Christen ben je nog niet, zeggen ze, omdat men je als pasgeboren kind heeft gedoopt. Je wordt het door zèlf, goed wetend je doet, te beslissen je te laten dopen. Dat is het standpunt van alle herdopers, ook bij ons. Ze wijzen de kinderdoop af. Een jonge vader heb ik eens horen zeggen: wij laten ons zoontje pas dopen als hij een jaar of drie zal zijn. Hij zal er wel niets van snappen, maar hij kan het zich tenminste zijn leven lang herinneren. Ik was geneigd hem te vragen: moet je dan niet consequent zijn en je zoon later zelf laten beslissen of hij zich wel of niet laat dopen? Jezus heeft een lange weg afgelegd, vanuit Galilea naar de woestijn in Judea, om zich te laten dopen. Hij wist goed wat hij deed.

Jezus was de laatste in de rij. Hij sloot zich aan bij al diegenen vóór hem die zich lieten dopen omdat ze zich wilden bekeren. Hij liet zich onderdompelen in de geschiedenis van zijn volk, solidair met hen die op zoek waren naar hun ware zelf, naar een nieuw perspectief in hun leven. Ook voor hem was het waarschijnlijk een vraag: wie ben ik eigenlijk? Hoe moet ik worden als ik een mens naar Gods hart wil zijn? Misschien hield die vraag hem bezig toen hij aan het bidden was en de heilige Geest uit de open hemel zag neerdalen en zich vanuit de hemel hoorde toespreken: 'Jij bent mijn geliefde Zoon, in jou vind ik vreugde.'

Dit was Jezus' hergeboorte, in water en heilige Geest. Ze openbaarde hem zijn ware identiteit: de mens die Gods geliefde zoon was, door God geroepen om in de geschiedenis een nieuw begin te maken. In evangelische taal heet dit Gods koninkrijk. Je kunt er alleen binnentreden, zal Jezus later zeggen, als je door het doopsel in water en Geest wordt herboren (zie Johannes 3,5).

De trouw aan zijn roeping heeft Jezus het leven gekost. Toen hij zijn dood zag naderen, sprak hij erover als een tweede doop. "Ik moet een doop ondergaan en ik word hevig gekweld zolang die niet volbracht is" (Lucas 12,50). Volbracht werd die herdoop toen God hem uit de dood deed herboren worden.

'Wij zijn in Christus herboren' is de eerste regel van een paashymne. Ze wordt elk jaar op Pasen gezongen. Een jaarlijkse hergeboorte, zouden we kunnen zeggen. Paulus schreef het aan de Romeinse christenen (6,3-5): we zijn door de doop ondergedompeld in Jezus' dood en met hem begraven, maar zoals hij worden we door de macht van de Vader uit die dood opgewekt om een nieuw leven te leiden.

Dat gedenken kerkelijke christenen al vierend als ze in de paasnacht of op Pasen hun doopbeloften hernieuwen, of juister, de beloften van hun ouders toen ze hen lieten dopen. Ze worden symbolisch herdoopt met enkele druppels gesprenkeld wijwater.

Dit paasritueel moet veel meer zijn dan een jaarlijkse herhaling van oude formules en routinegebaren. We moeten het doen uitwerken wat het betekent. Het paaslied 'wij zijn in Christus herboren' krijgt maar echt betekenis als het waargemaakt wordt in de praktijk van het doordeweekse leven.

Ieder van ons wordt wel af en toe nog een keer gedoopt: ondergedompeld in het water van ellende of verdriet dat ons dreigt te verstikken, verpletterd onder de loodzware last van een ramp die ons treft. Het zijn de momenten waarop we niet meer verder kunnen zoals we het gewend waren. Het gelovig vertrouwen dat we ook gedoopt zijn in de heilige Geest moet ons de kracht kunnen geven om uit de zuigkracht van het donkere waren op te rijzen en herboren te worden. Dan zullen we ons niet laten meesleuren door het defaitisme in het diepe dal waar onze samenleving doorheen moet. We laten ons invoegen en onderdompelen in het lief en leed van mensen om ons heen en blijven geloven in de mogelijkheden van een bekering.*

Wordt Pasen eigenlijk niet elke zondag gevierd, dat we in Christus herboren zijn? Vandaag is het een gelegenheid om oprecht te bidden dat het ons gegeven wordt als herboren mensen te leven.

* Geïnspireerd door M.-J. Janssen en G. Zuidberg, Vóór het luiden van de klok, B-jaar, Gooi & Sticht 2005, p. 58

B.J De Clercq o.p.